Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Cumhurbaşkanlığına arz edilmek üzere hazırlanan “2024 YILI KANUN ÇALIŞMALARI” başlıklı sunum iş dünyasında taşları yerinden oynatacak nitelikte vergisel düzenlemeler içermektedir. Bu yazımızda söz konusu sunumda öne çıkan vergisel düzenlemeleri ele alacağız. Faydalı olmasını dileriz.

1 - Asgari Kurumlar Vergisi Düzenlemesi

Bazı AB ve OECD ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de asgari kurumlar vergisi (minimum tax base) uygulamasının getirilmesi amaçlanmaktadır.

Asgari Kurumlar Vergisi;

• Tahakkuk eden kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’u olarak hesaplanan asgari vergiden veya beyan edilen hasılatın %2’si (Banka ve finans kurumlarında aktif toplamının %2’si) matrah kabul edilerek %10 oranında hesaplanan asgari vergiden, yüksek olanından az olamayacaktır.
• Hasılat esas alınarak alınmış asgari kurumlar vergisi, mükellef tarafından takip eden beş hesap dönemi boyunca asgari vergi üzerinde ödenmesi gereken kurumlar vergisinden mahsup edilebilecektir.
• Yeni işe başlayan kurumlar vergisi mükellefleri için işe başlanılan dönem dahil 3 vergilendirme dönemi asgari vergi uygulanmayacaktır.
• Cumhurbaşkanına, öngörülen oranları artırma ve azaltma yetkisi verilecektir.

2 - Asgari Gelir Vergisi Uygulaması

Ticari, zirai ve serbest meslek faaliyetleri nedeniyle yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeye mecbur olan mükellefler için asgari gelir vergisi uygulaması getirilmesi amaçlanmaktadır.

Asgari Gelir Vergisi;

• Yıllık beyannamelerinde beyan ettikleri vergiye tabi kazançlarının (zarar beyan edenler dahil), gayrisafi hasılat/net satış tutarlarının %10’undan az olması durumunda mükelleflerin vergiye tabi kazançları; gayrisafi hasılatlarının/net satış tutarlarının %10’u kabul edilecek ve oluşan kazanç farkı üzerinden tarifeye göre hesaplanacaktır.
• Mükellef tarafından takip eden beş hesap dönemi boyunca asgari vergi üzerinde ödenmesi gereken gelir vergisinden mahsup edilebilecektir.
• Yeni işe başlayan gelir vergisi mükellefleri için işe başlanılan dönem dahil 3 vergilendirme dönemi asgari vergi uygulanmayacaktır.
• Cumhurbaşkanı, bu maddede yer alan oranı; artırma ve azaltma yetkisi verilecektir.

3 - Özel Gider (Harcama) Bildirimi Uygulamasının İhdası

Risk analizi sonucu beyana tabi gelirleri ile yapılan harcamaları arasında %20’nin üzerinde uyumsuzluk olan mükelleflerden Özel Gider (Harcama) Bildirimi istenmesi ve aradaki farkın izah edilememesi durumunda ilgili hakkında vergi incelemesi yapılması, izah edilemeyen fark tutarların arızi kazanç olarak kabul edilerek gelir vergisi tarh edilmesi öngörülmektedir.

Bu düzenleme, mükelleflerin harcama ve gelirlerinin görülebilmesine imkan tanıyan “Mükellef Hesap Kartı” gibi bir çalışma ile birlikte yürütülecektir.

Mükellef Hesap Kartı

4 - Bazı Serbest Meslek Faaliyetleri ile Ticari Kazançlarda Hasılat Takibi

Serbest meslek erbabı (doktorlar, diş hekimleri v.b.) ile ticaret erbabının (restoran, cafe, kuaför, v.b.) bir ayda üç, yılda da toplam 12 defadan az olmamak üzere yapılacak yoklamalarla günlük hasılatlarının tespit edilmesi, mükellef tarafından beyan edilen hasılat ile yoklamalarda tespit edilen hasılat arasında bir fark (%20 gibi) bulunması halinde mükellefin izaha davet edilmesi.

İzahatının yeterli görülmemesi ve mükellefin beyanını düzeltmemesi halinde, yapılmış hasılat tespitleri esas alınarak vergi dairesince re’sen tarhiyat yapılması veya mükellefin vergi incelemesine sevk edilmesi.

5 - Kurumlar Vergisinde Bazı Ödemelerin Tevkifat Kapsamına Alınması

Katma değer vergisinde kısmi tevkifatın konusuna giren (yapım işleri, iş gücü temin hizmeti, danışmanlık- denetim hizmetleri, yemek servis hizmetleri gibi) özellikli bazı işlemlerin ayrıca kurumlar vergisi açısından da tevkifata tabi tutulması.

Günümüzde yaygınlaşan e-ticaret platformları aracılığıyla gerçekleşen ödemelerden vergi kesintisi yapılması yönünde yetki düzenlemesi yapılması.

6 - Basit Usul Sisteminin Kaldırılması ve Nüfusu 30.000’i Aşmayan İlçelerde Faaliyette Bulunanların Esnaf Muaflığı Kapsamına Alınması

Basit usulde vergilendirme usulünün kaldırılması,

• Nüfusu 30 bini aşmayan ilçelerde faaliyette bulunan ve basit usulün şartlarını sağlayan mükelleflerin (belirlenecek hadler dahilinde) esnaf muaflığı kapsamına alınması,
• Gerçek usule geçen mükelleflerin işletme hesabına göre defter tutması ve kazançlarını tespit etmesi (şartları uygun olanlara hasılat esaslı kazanç tespiti imkanının verilmesi),
• Ayrıca Cumhurbaşkanına; iş grupları, sektörler, il ve ilçeler, belediyeler, yöreler itibarıyla mükellefleri gerçek usule alma yetkisinin verilmesi.

7 - Bahşiş Gelirlerinde Basitleştirilmiş Vergi Uygulaması

Bahşiş gelirlerinin; işverenlerce ayrı açılan bir banka hesabında takip edilmesi, fatura/fiş bedelinin %10’undan fazla olmaması, çalışan başına aylık brüt asgari ücreti aşmaması, bahşiş gelirlerinden %10 tevkifat yapılmak suretiyle çalışanlara aktarılması kaydıyla bu gelirlerin ayrıca ücret matrahına dahil edilmemesi.

8 - Moto Kurye Faaliyetlerinden Doğan Kazançlarda Basit Vergileme Usulüne Geçilmesi

Ticari kazanç mükellefi olan moto kuryelere bu hizmetleri karşılığı yapılan ödemelerden %15 oranında tevkifat yapılması ve bir takvim yılı içinde elde ettikleri gelirlerin tarifenin dördüncü dilimini (2024 takvim yılı için 3.000.000 TL) aşmaması halinde tevkifatın nihai vergileme olması, aşması halinde ise beyanname verilmesi.

Bunların hizmet ifalarının KDV’den de istisna edilmesi.

9 - Konut Kiralarındaki İstisnasının Kaldırılması ve Vergilemenin Tevkifat Usulü ile Yapılması

• GMSİ gelirlerinde istisnanın devam etmesi,
• Kira ödemelerine tutara bakılmaksızın bankalar aracılığıyla ödeme zorunluluğu getirilmesi ve ödemeler üzerinden banka tarafından %20 tevkifat yapılması,
• 2024 yılında kira gelirinin tarifenin üçüncü gelir dilimini (580 Bin TL) aşmaması halinde beyanname verilmesinin ihtiyari bırakılması, aşması halinde ise beyanname verilmesi ve tevkifatın mahsup edilmesi, önerilmektedir.

10 - Değer Artışı Kazancındaki İstisnaların Kaldırılması

• Gayrimenkullerin satış bedeli olarak tekil değerlemeye göre belirlenmiş tapu satış değerinin de dikkate alınması,
• Elde tutmaya bağlı 5 yıllık istisna süresinin sadece bir konut için uygulanması ve diğer konutlar için kaldırılması,
• Değer artışı kazançları için var olan istisnanın (2024 takvim yılı için 87.000 TL) kaldırılması
• Taksi plakalarının elden çıkarılmasından doğan kazançlara uygulanan istisnanın kaldırılması,
  

11 - Ar-Ge Personeline Uygulanan Ücret İstisnasına Üst Limit Getirilmesi

Teknokentler ve Ar-Ge merkezlerinde çalışanlara uygulanan istisnanın brüt asgari ücret tutarının beş katı (100.012,50 TL) olarak bir üst sınır getirilmesi.

12 - Yurt Dışına Çıkış Harcı Tutarının Artırılması

Yurt dışına çıkış yapan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarından çıkış başına alınan harç tutarının 3.000 TL olarak belirlenmesi, harcın her yıl yeniden değerleme oranında artırılmasının sağlanması ve Cumhurbaşkanına verilen yetkinin buna göre düzenlemesi önerilmektedir.

13 - 5 Yıldan Fazla Devreden KDV’nin Gider veya Maliyet Olarak Dikkate Alınması

Mükelleflerin KDV beyannamelerinde yer alan indirilecek KDV tutarlarının 5 takvim yılı süresince indirim yoluyla giderilememesi halinde, bu süre sonunda yapılacak vergi incelemesi ile bu devreden KDV tutarının mükelleflerin gelir veya kurumlar vergisinin tespitinde gider olarak dikkate alınması önerilmektedir.

Ayrıca birleşme, devir ve bölünme işlemlerinde, bu işlemler nedeniyle devreden KDV ve iade hakkının 5 takvim yılı kriterine veya zamanaşımına bağlı olmaksızın vergi incelemesi yoluyla yeni şirkete devrine imkan sağlanması önerilmektedir.

14 - İade Yöntemi Olarak Vergi İncelemesinin Esas Alınması

KDV Kanununda düzenleme yapılarak KDV iadesinin esas itibariyle vergi inceleme sonucuna göre yerine getirileceğinin hüküm altına alınması, ancak mükelleflerin vergiye uyum seviyelerine göre Bakanlığımıza YMM raporu veya herhangi bir rapor almadan iade yöntemlerini belirleme konusunda yetki alınması uygun olacaktır.

15 - Gayrimenkul Kiralamalarında Alıcı/Kiracının Bildirimi

✓ Meskenlerin kiraya verilmesi durumunda, kira bedelinin elden ödenmesinde kiracılara da özel usulsüzlük cezası getirilmesi (Teklifimizde yer alan tutarlar dikkate alındığında asgari 7 bin 500 TL azami 20 milyon TL olmak üzere elden ödenen bedelin %10’u oranında ceza kesilecektir.)

✓ Mesken ve iş yeri kiralamalarında kira bedelinin elden ödendiğinin idarenin tespitinden önce kiracı tarafından bildirilmesi durumunda, kiracı adına özel usulsüzlük cezası kesilmemesi.

Yazımızın girişinde belirttiğimiz gibi yazımıza temel olan kaynak Gelir İdaresi Başkanlığının Cumhurbaşkanlığına arz etmek üzere hazırladığı bir sunumdur. Cumhurbaşkanlığı tarafından bu düzenlemelerinin ne kadarına ve ne ölçüde onay vereceği ise önümüzdeki günlerde netleşecektir.

Ancak sunumda iş dünyamızın pek alışık olmadığı düzenlemeler mevcuttur. Ve sunumdaki düzenlemeler yasallaşırsa iş dünyamızı vergisel açıdan zorlu günler beklemektedir.

Sunumun tamamına ulaşmak için linke tıklayınız.