Değerli okurlarımız, ülkeler ekonomik olarak derin sıkıntılara girdiklerinde devletlerin ilk tepkileri vergi gelirlerini artırmak ve giderleri düşürmek üzere tedbir almak oluyor. Ülkemizde de, 90 ‘lı yıllarda adeta tüm enerjimizi sömüren enflasyon ile karşı karşıya kaldı. Büyük bedeller ödenerek 2000’li yıllardan sonra konu gündemimizden tam çıkıyordu ki, son yıllarda tekrardan hortlayan enflasyon canavarı ile karşı karşıya kaldık.

Önemli bir zaman diliminde olumsuz etkileri hem ekonomi idaresi hem yurttaşlar tarafından küçümsenen enflasyonun yıkıcı etkisi ise artık iyiden iyiye hissedilmeye başladığı günlerdeyiz.

Devletin Gözü Vergi Gelirlerinde

Ekonomik olarak faiz artırımları ve tasarruf paketleri ile neo klasik iktisadın yöntemlerini uygulamaya başladık, yanı sıra gündemde çok sıklıkla duyduğumuz vergi gelirlerinin artırılmasına yönelik tedbirler var.

SGK Teşviklerinin Önemli Kısmının Kaldırılması

Bu kapsamda ilk feda edilen SGK teşvikleri oldu diyebiliriz. Özellikle 2023 başında işverenler çok önemli SGK teşviklerini yitirdiler. Ardından MESEM teşviklerinin de fiilen uygulanmayacak hale getirilmesi ile SGK prim teşvikleri çok cüzi boyutlara indi ve işverenler için ciddi bir avantaj sessizce yitirildi.

Vergi İncelemeleri

Hatırlanacağı üzere Sn. Mehmet Şimşek’in talimatıyla kira geliri beyanları ile ilgili incelemeler başlatılmış yanı sıra yeme-içme sektörü de mercek altına alınmıştır. Ayrıca kamuoyunda sıklıkla gündeme gelen IBAN incelemeleri için düğmeye basıldığı söylenince ciddi bir gündem oluşmuştu. Hemen ardından da demir çelik sektörüne rekor cezalar kesildi.
Devletin vergi kaybını önlemeye yönelik tüm çabasından olağan bir şey yok ancak son gelişmeler vergi gelirlerinin artırılmasında Asgari Kurumlar Vergisi getirilmesi ve İstisnaların kaldırılacağı yönünde oldu.

Asgari Kurumlar Vergisi ve İstisnaların Kaldırılması

Gelinen noktada başta çok uluslu şirketler olmak üzere tüm şirketlere asgari kurumlar vergisi getirilmesi ve vergi kanunlarındaki istisnaların kaldırılması konuşulmaya başlanmıştır. Medyaya yansıyan haberlere göre %10-15 civarında bir asgari kurumlar vergisi getirilmesi gündemde ancak burada önemli olan konu bu oranın hangi kaleme uygulanacağı.

Örneğin ciro üzerinden uygulanırsa şirketlerin önemli bir kısmı ödediklerinden çok daha yüksek bir vergi yükü ile karşı karşıya kalabilirler. Dahası günümüz modern vergi sistemlerinden olan beyana dayalı vergi sisteminden ise bir vazgeçiş durumu söz konusu olabilir. Yani firmalar örneğin yatırımları nedeniyle zarar da etseler asgari bir oranda vergi yüküyle karışılacaklarından beyana dayalı bir vergilendirme söz konusu olmayabilir.

Yazımızın Mihenk Noktası

Burada en önemli konulardan birisi ise vergi kanunlarında yer alan istisnaların kaldırılması. İstisna, Vergi istisnası, vergi kanunlarına göre vergilendirilmesi gereken vergi konularının aynı veya başka kanunlarla kısmen ya da tamamen vergi dışı bırakılmasıdır.

Örneğin kanunumuzda ihracat gelirleri gelir veya kurumlar vergisine tabi ancak hizmet ihracatının teşvik edilmesi kapsamında hizmet ihracatı gelirleri diğer şartlara uyulmak kaydıyla %80’i istisnaya tabi tutuluyor (İlgili husus kanunda indirim olarak geçmektedir).

Vergi Kanunlarımızda kazançlarda, ödenen harçlarda ve damga vergilerinde benzer istisnalar bulunuyor. Esasında çok sayıda ve kapsamlı olan istisnalar ise ülkemizde çok da özümseniş değil.

Örneğin geçen yıl sessiz sedasız ihracat ve yurtdışı inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık işleri ile ilgili olarak yapmış oldukları ve belgesini temin edemedikleri giderlerine karşılık olmak üzere, anılan faaliyetlerden sağlanan hasılatın binde 5’ini gider yazabilme imkânları kaldırılmıştı.

Gelinen noktada kalan istisnaların da önemli bir kısmının kaldırılması gündemde. Böyle bir durumda işverenler için ciddi kayıpların oluşacağını öngörmekteyiz ancak ne var ki başlığımız da belirttiğimiz üzere, iş dünyası hali hazırda bu istisnaların faydalarının farkında olmadığından, mali müşavirlerce de istisnaların kullanımı çeşitli nedenlerle sınırlı kaldığından iş dünyası ilgili düzenlemelere ya tepkisiz kalıyor ya da yeteri kadar gündem oluşmuyor.

Saygılarımızla.